ELFQUEST EN GEWELD

© 2017 Steven Smet & Emmanuel Van Melkebeke - all rights reserved.

Lieve lezertjes, laten we het even hebben over een groot en machtig beest. Dit beest heet CENSUUR. In elke vorm van media, kunst en communicatie vind je het wel terug: altijd is er wel iets waartegen iemand bezwaar heeft. Die persoon of personen, meestal met enig aanzien of autoriteit, storen zich aan iets dat gezegd, gezongen of uitgebeeld wordt, en vinden dat het niet onder de ogen mag komen van het grote publiek, en zeker niet van de brave kindertjes. Dus zijn er twee oplossingen mogelijk: in het slechtste geval knipt men gewoon wat aanstoot heeft weg. Een goed voorbeeld daarvan is de Engelse tv-zender BBC, die uit alle films het "F-woord" wegknipt. De andere mogelijkheid is dat men het publiek beperkt in leeftijd, door een bepaalde "rating" aan het werk toe te kennen. Dit wordt meestal in de bioscoop gebruikt, waar een film "kinderen toegelaten" of "kinderen niet toegelaten" kan zijn.
En waartegen gaat men meestal te keer? Ik denk dat jullie het antwoord zelf kunnen geven: erotiek en geweld. Wat Elfquest en erotiek betreft, daar hebben we het een volgende keer wel over. Voorlopig houden we het bij zondebok nummer 2: geweld.

Aan de Nederlandse uitgaven moeten we minder aandacht besteden. In West-Europa heeft men mildere standaards voor strips: de verdeling in kinder- en volwassenenstrips is bij ons zo scherp niet. Er zijn vele series die tussen de twee zweven of voor beiden geschikt zijn. In Amerika is dit verschil veel groter. Als een strip in een bepaalde scéne ook maar enigszins over de schreef gaat, loopt hij het risico het label "adults only" te krijgen. Dit is een gevolg van de zogenaamde "Comics Code Authority", een instantie opgericht in de jaren '50, die tot voor kort op alle strips invloed uitoefende. Ook de eerste Elfquestreeks werd, toen ze bij Marvel herdrukt werd, aan die "Comics Code Authority" onderworpen. De eerste strip die de macht van de C.C.A. kon doorbreken was, ook bij Marvel, Spiderman. De tekenaars maakten een verhaal over drugs, dat de steun kreeg van het Amerikaans ministerie van volksgezondheid, een instantie die natuurlijk veel belangrijker is dan de C.C.A. Sindsdien is de macht van de C.C.A. bijna volledig weggebrokkeld.

Elfquest

Er was ook een tijdje sprake van om aan strips dezelfde ratings als aan films toe te kennen. Maar, zoals Richard Pini zelf zei, dit systeem kon men niet volhouden omdat eenzelfde reeks dan van deel tot deel een andere rating zou moeten krijgen. Probeer het dan nog maar bij te houden...
Wat men nu meestal gebruikt voor de strips die men niet meteen als "enkel voor kinderen" of "enkel voor volwassenen" kan klasseren zijn "advisories": korte waarschuwingen op de kaft van de strips zoals "bevat geweld" / "bevat naaktscéne", enzovoort. De meest gebruikte en eenvoudigste advisory is "for mature audiences" (=voor de rijpere jeugd). Ook kan het gebeuren dat in de strip een bepaalde scéne een advisory meekrijgt. Zo had het gevecht tussen Wolfrijders en Trollen in Elfquest album 15 de advisory: "War is ugly and brutal and don't imagine otherwise".
Overigens wat het geweld in Elfquest betreft hoeft men zich niet zoveel zorgen te maken. Echte geweldscenes zijn zeldzaam (in "Siege" en "Kings" komen ze vrijwel niet voor) en bovendien kan men nooit spreken van geweldverheerlijking. Elfen mogen geen andere Elfen doden. De Wolfrijders vechten alleen als ze zich moeten verdedigen of zich in een moeilijke situatie bevinden.
Alleen op het einde van de Quest komt het tot een echte oorlog. Maar hier winden de Elfen er geen doekjes om : oorlog is wanneer vechten zelf de enige reden voor het gevecht wordt. Voor de Wolfrijders is deze oorlog niet meer dan een laatste moeilijke taak die hen rest voor ze het paleis kunnen bereiken. Wanneer de meer bloeddorstige Teruggangers Schrokkops hoofd op een staak spiezen houdt Snijer zich afzijdig. De enige keer dat de Wolfrijderhoofdman echt aggressief wordt is in Elfquestalbum nummer 9 wanneer hij in woede ontsteekt na de laffe aanval van de Dief op Hemelwijs. Snijer zegt dan ook: "Je bent vlees om te verspillen." Dit is een soort van rituele uitspraak waarmee hij de Dief al op voorhand als dood bestempelt en waarmee hij de verantwoordelijkheid voor de moord afzweert.

Elfquest

Laten we eindigen met de uitspraak van een andere striptekenaar; Go Nagai: "Men moet kinderen niet zozeer afschermen tegen geweld in strips. Veel belangrijker is hen te leren dat wat op papier getekend staat hoe dan ook fantasie is en geen enkel uitstaans heeft met de werkelijkheid. Het zijn dingen waarover we allemaal denken en fantaseren, maar die we daarom zeker niet in de werkelijkheid moeten doen."

 

www.elfquest.be

all Elfquest characters, stories, logos, situations and their distinctive likenesses are copyright and trademark by WaRP Graphics - Worldwide