ELFQUEST EN GODSDIENST

© 2017 Steven Smet & Emmanuel Van Melkebeke - all rights reserved.

Alvorens de godsdienstopvattingen van de creaties te bespreken is het beste natuurlijk om te weten welke godsdienstopvattingen de auteurs er zelf op na houden. Allebei zijn ze agnostici, wat betekent dat ze niet geloven dat men iets kan weten over God, maar enkel iets over de dingen die men kan zien, die men kan voelen. Toch zijn ze alletwee tamelijk godsdienstig opgevoed. Richard is opgevoed in een Rooms-katholiek huis. Hij ging naar de mis tot ongeveer zijn vijftiende levensjaar en is er langzaam van weggegroeid. Wendy is ook gestopt met naar de mis te gaan, wanneer haar grootmoeder gestorven is. Ze gelooft echter wel in God, maar dan eerder als een persoonlijke God, niet als een haar opgelegde God. Die ideeŽn vinden hun weerspiegeling in Elfquest.

.

DEEL ……N; DE TROLLEN

Bij de trollen kunnen we moeilijk van een echte God spreken. Tenminste, er staat nooit een echte naam in of we zien ze nooit religieuze offers en dergelijke brengen. Hoogstwaarschijnlijk geloven de trollen echter wel in hogere machten. Dat is duidelijk te merken aan sommige versieringen die ze dragen.
Zo moet men de tekening hieronder eens zeer aandachtig bekijken. Op Schrokkop's hoofd zijn de vingers van vermoorde elfen gebonden. Iets dat kan verwijzen naar rituele offers, naar een schrikaanjagend element of naar een religieuze versiering (net zoals hogepriesters). Duidelijker nog zijn de twee skelethoofden van dieren-demonen die onder zijn knieŽn gebonden zijn. Misschien hoopt hij zo de bescherming van de dieren af te dwingen. Het beste voorbeeld is echter wel de staf die hij in zijn handen houdt, waarop een doodskop gebonden is. Die doodskop en die dieren-demonen verwijzen naar het slechte, het gevaarlijke, het kwade. De trollen geloven dus blijkbaar wel in iets als hogere machten, die dan wel slecht zouden zijn, waarvoor men dus schrik moet hebben en waarvan men dus de bescherming moet afdwingen. Elementen die verwijzen naar de primitievere godsdiensten.

Elfquest Troll King

.

DEEL TWEE, DE ELFEN

Ook de elfen hebben geen echte vorm van godsdienst. Dat zou men kunnen verklaren door het feit dat voor velen godsdienst een manier is van met de natuur om te gaan (denk maar aan de natuurgodsdiensten). Dat is echter niet noodzakelijk voor de elfen, aangezien ze volledig deel uit maken van de natuur (denk maar aan de wolven, Roodlans' kracht om planten te doen groeien,...). Voor anderen is religie een manier om om te qaan met de dood. Ook dat is geen echt probleem voor de elfen, aangezien ze toch zo lang leven dat ze zelfs niet aan het leven na de dood denken.
Nochtans vinden we ook bij de elfen een aantal zaken die verdacht veel gelijkenissen met godsdienst vertonen. Zo is er bijvoorbeeld Hemelwijs. Hemelwijs, zijn naam zegt het zelf al, is verbijsterd door alles wat met de sterren te maken heeft. Hij begrijpt er nog niet veel van, maar ziet er toch al een aantal vormen in. Dit in tegenstelling met Snijer, die totaal niets in de sterren ziet. Hemelwijs hecht ook veel belang aan zijn zeilsteen, die hij als magisch beschouwt. En wie magie zegt, zegt hogere macht. Die hogere macht zou voor de elfen best wel eens de allerhoogsten kunnen zijn. Zij beschouwen hen bijna als goden, alhoewel ze maar gescheiden worden door een tiental generaties. Van een echte aanbidding kan men hier niet spreken, maar te samen met het Paleis zijn ze toch het uiteindelijke doel van de tocht.
De duidelijkste vorm van religie, is wel die van Zonaanraker. Elke ochtend vraagt (bidt?) hij tot de zon om hen te behoeden en te helpen. Ook Savah wordt op een zeer bijzondere manier "vertroeteld", uit respect voor haar vele kennis en speciale gaven.
Tenslotte zijn er nog de teruggangers. Zij geloven blijkbaar toch in het leven na de dood, aangezien ze dansen voor hun doden.

Elfquest
.

DEEL DRIE, DE MENSEN

In Elfquest is er een gebied waarin de mensen interessanter zijn dan de elfen; godsdienst. Waarom? Ten eerste omdat ze de meest uitgesproken vorm van godsdienst hebben en ten tweede omdat we ze kunnen vergelijken met de godsdienst die de primitieve mens (op aarde) heeft gehad.
Alvorens de godsdienst van de mensen op de elfenwereld te bespreken zal ik daarom eerst een korte bespreking van de godsdienst geven die de mensen hier op aarde hebben gehad.

>

De echte mensen...

Als men van godsdienst of van Mythologie spreekt, veronderstelt men het geloof in bovennatuurlijke wezens, die op de mensen, ofwel een voordelige, ofwel een schadelijke invloed uitoefenen. Die bovennatuurlijke wezens zijn enerzijds, de doden, die dus ooit nog door hun tijdgenoten in een levend omhulsel gezien zijn en anderzijds zijn het de puur bovennatuurlijke wezens, die dus nooit menselijk zijn geweest.
Het grote probleem met de prehistorische godsdienst is dat we de twee klassieke overleveringsbronnen niet kunnen gebruiken. Die twee bronnen zijn geschreven documenten en mondeling overgeleverde verhalen. Wat de prehistorie betreft zijn we aangewezen op enerzijds materiŽle overblijfselen en anderzijds tekeningen. Op die tekeningen staan vaak combinaties van dieren afgebeeld. Men is het er niet echt over eens, maar men vermoed dat het mensen zijn die zich als dieren hadden vermomd om zo hun prooi gemakkelijker te kunnen vangen. Een andere verklaring is dat het een afbeelding zou zijn van een mythisch personage (wat in de Griekse mythologie veel voorkomt).
Een derde interpretatie tenslotte is dat het een vermomde mens is, die zich echter niet heeft vermomd om zijn prooi te verschalken, maar om magie te kunnen beoefenen. En die magie heeft twee doelen:
1; De magie van de jacht. Het belangrijkste voedsel van de prehistorische mens was nog altijd het voedsel dat hij via de jacht bekwam. Hoe meer hij ving, hoe meer voedsel de mens had. Daarom maakten de magiŽrs van die tijd afbeeldingen van dieren (tekeningen en beeldhouwwerken), die ze dan doorkerfden in de hoop zo het echte dier te verwonden, zodat het gemakkelijker verschalkt zou kunnen worden. Bij de magie van de jacht hoort ook de magie van de oorlog, waarbij dan afbeeldingen van de vijand werd gemaakt, in de hoop die te kunnen verwonden, zodat de oorlog gemakkelijker gewonnen kon worden.
2; De magie van de vruchtbaarheid. Aangezien de mens volledig van de jacht afhing, was het natuurlijk ook belangrijk dat er veel prooien waren. Daarom werden ook vaak tekeningen gemaakt van dieren die zwanger waren of een baby ter wereld brachten.
En er is natuurlijk ook nog de magie ter bezwering van de slechte "geesten" (voor de prehistorische mens waren sommige natuurfenomenen slechte geesten). Om die geesten te kalmeren, werden offers gebracht: soms dieren, soms vijanden, soms ook gewoon mensen van de eigen stam.

Rotstekening
> De mensen van Elfquest...

De gewoonte van het offeren wordt zeer duidelijk in het eerste deel van Elfquest. De mensen hebben Roodlans gevangen genomen en willen hem offeren om zo hun God, Gotara te verzoenen (pagina 6: "Laat zijn doodsstrijd uw (Gotara) gramschap tot bedaren brengen"). Blijkbaar heeft de mensenstam problemen ondervonden (slechte jacht, een ziekte...), waardoor ze denken dat hun God kwaad op hen is. Dat kan enkel omdat er individuen zijn die Hem prikkelen. De mensen denken dat die individuen de elfen zijn en daarom willen ze hen offeren (pagina 5: "Dood de demon", "...hun kwalijke magie"). Trouwens Roodlans zou het eerste offer niet zijn geweest, want aan de paal waar hij geofferd zou worden, hangen reeds verschillende schedels.
Gelukkig voor Roodlans mislukt het offer en kan hij bevrijd worden door zijn stam. Bij de mensenstam is het echter anders: zij hebben zelf een lid (Tabak) verloren. De magiŽr is daarom kwaad en hij zegt dat ze Gotara's wil moeten uitvoeren: het woud in brand steken. Dat is wel subtiel gezien van de magier. Hij zegt immers niet dat hij wil dat het woud in brand wordt gestoken, maar dat Gotara het wilt. Mocht er iets misgaan, dan is het niet zijn fout, maar die van Gotara. De macht van de magiŽr wordt hier wel heel duidelijk als hij zegt dat het woud moet branden, dan is er blijkbaar niemand die aan zijn woord durft te twijfelen. Hij verwoordt immers Gotara's wil.

Elfquest Gotara
Er zijn nog twee dingen die men kan opmerken bij de godsdienst van de mensen in deel 1: op pagina 9 zegt de magiŽr: "...opdat Tabak rust moge krijgen". Anders gezegd, ze geloven dat Tabak nog ergens bestaat en niet in rust is. Blijkbaar wordt hij gekweld door de goden omdat hij hun wil niet goed heeft uitgevoerd. De enige manier om hem rust te geven is er voor te zorgen dat de wil van Gotara wordt uitgevoerd, waardoor alle elfen zullen sterven.
Er is dan nog een tweede opmerking die ik kan maken. Op pagina 14 doodt Sterkeboog de magiŽr. De laatste kreet van de magiŽr is: "GOTARAAA..." Op het laatste moment van zijn leven roept hij zijn God aan, wat bewijst dat hij sterk gelooft in Gotara.
In deel 8 van Elfquest komen we een andere stam tegen. In tegenstelling tot de stam van het eerste boek, is de magiŽr hier niet tegelijk magiŽr en stamhoofd. Wat ook verbazingwekkend is dat de magiŽr een vrouw is: Beenvrouw. Die Beenvrouw heeft een grote invloed op de hoofdman (Olbar), want wanneer ze zegt dat Adar en Nonna duivels zijn en daarom gedood moeten worden, gelooft Olbar haar onmiddelijk en is bereid het te doen, tot wanneer hij Snijer en Hemelwijs ziet. Alle mensen worden door een grote vrees bevangen en werpen zich nederig aan de voeten van de elfen. Olbar echter, die nog meer vrees heeft voor de elfen dan voor Beenvrouw, vraagt hen te blijven. De hoofdman staat dus boven de magiŽr.

 

www.elfquest.be

all Elfquest characters, stories, logos, situations and their distinctive likenesses are copyright and trademark by WaRP Graphics - Worldwide