ERKENNING, LUST OF LIEFDE...?

© 2017 Steven Smet & Emmanuel Van Melkebeke - all rights reserved.

Wat is nu het meest markante dat de Elfen onderscheidt van ons mensen? Tenslotte, de fysieke verschillen (vier vingers, puntoren, kleine gestalte) zijn te verwaarlozen tegenover de grote gelijkenissen tussen beide soorten. In de verschillende stammen en culturen van de Elfen vinden we onze eigen (primitieve) culturen terug. Op een paar denkwijzen na (die meestal het gevolg zijn van het feit dat de Elfen minder met de dood bekend zijn dan wij) zijn de gevoelens en denkpatronen van de Elfen dezelfde als de onze. Wat zij magie (zenden, genezen, vervormen, vliegen,...) noemen, is te vergelijken met menselijke fenomenen als telepathie, telekinese, levitatie, ... Nee, het verschijnsel dat de Elfen bijna principieel van ons onder scheidt, bevindt zich op het vlak van de voortplanting: de kracht genaamd Erkenning. Deze term is één van de meest originele, maar ook een van de meest verwarrende uit de hele Elfquestsaga en gaf in het verleden dikwijls aanleiding tot verhitte discussies onder de fans over wat nu precies de aard ervan is. Tenslotte gaf Richard Pini zelf een verklaring in het artikel "Recognition" in de Elfquest Gatherum. We zullen hier proberen de belangrijkste ideeën uit dat artikel weer te geven.

De eerste keer dat we Erkenning ontmoeten in EQ #2 lijkt het weinig meer te zijn dan een Elfvorm van 'liefde op het eerste gezicht'. Snijer ontmoet Leetah voor de eerste keer en paf! onmiddellijk voelt hij zich onweerstaanbaar tot haar aangetrokken. Enkel een nogal kryptische gedachte van de Zonaanraker op het einde van dat nummer geeft ons een hint dat er wel degelijk iets van belang is gebeurd. Het woord 'Erkenning' duikt pas op in EQ #3, wanneer Boomstronk aan de anderen probeert uit te leggen wat er precies met de jonge hoofdman aan de hand is. In dit deel komen we trouwens al heel wat meer over Erkenning te weten. Het gevoel is blijkbaar wederzijds, want de zielnaam van Snijer speelt door Leetah's hoofd, wat ons ook doet vermoeden dat het zenden er voor iets tussen zit. Bovendien blijkt Erkenning ook enige negatieve effecten te hebben op hen die eraan onderworpen zijn.
Daarna, naargelang de gebeurtenissen elkaar opvolgen, door "De Tweestrijd" (#3) en "Het lied van de wolf" (#4) naar de ontknoping in "De stem van de zon" (#5) -en zelfs nog verder in nummer 6, "De speurtocht begint" -komen we meer en meer over Erkenning te weten. Erkenning, zo lijkt het, schept in het Elfenpaar dat erdoor bevangen is, de sterke drang om met elkaar te paren. De dwang is zo sterk dat als men haar ontkent, er ziekte en misschien zelfs de dood op volgt. Ook verzekert Erkenning dat het paren zal resulteren in nageslacht (elfekinderen zijn anders zeldzaam) en dat die kinderen daarbij de beste genetische kwaliteiten van hun beide ouders zullen overerven.
In latere delen ( vooral de periode in de Blauwe Berg) wordt duidelijk dat Erkende koppels niet noodzakelijkerwijs bij elkaar moeten blijven, als men maar gevolg geeft aan de genetische en seksuele gebiedingen. Dauwschijn en Tyldak geven niets om elkaar, maar zijn in staat om hun geschillen voldoende bij te leggen om aan de eisen van Erkenning te voldoen. Nadat Dauwschijn op deze manier bevrijd is neemt ze haar gewone relatie met Scouter weer op. Het resultaat van dit genetisch proces Winkind die door Scouter als het ware geadopteerd wordt.

Elfquest recognition

Sinds het einde van de eerste serie in #20 zijn andere facetten van Erkenning onderzocht, en hieruit heeft men enkele conclusies getrokken. Een koppel dat elkaar erkend heeft zal daarom niet elkaar als levensgezel kiezen. Dit soort band is een vrije keuze, terwijl Erkenning opgelegd is. Dit is belangrijk: Erkenning is GEEN liefde, heeft zelfs niets met liefde te maken, maar kan er wel een aanleiding tot zijn. Erkenning is in de eerste plaats een natuurlijk, fysisch proces. Dit wil nu ook niet zeggen dat Erkende koppels geen levensgezellen kunnen worden -Snijer en Leetah passen in deze categorie -maar het is niet nodig. Gelukkig kunnen Erkende koppels zenden en het is heel moeilijk om iemand van wie men de zielnaam, de diepste gedachten en gevoelens, kent, niet sympathiek te vinden. Bedrog en manipulatie zijn onmogelijk. En aangezien bij Elfen sympathie maar een kleine stap verwijderd is van liefde, blijven bijna alle Erkende koppels dicht bij elkaar doorheen hun leven, zelfs lang nadat hun kinderen opgegroeid zijn. Het is ook mogelijk dat de partners in Erkenning, na een redelijke periode ( normaal gezien enkele tientallen tot hon derden jaren), opnieuw Erkenning kunnen ervaren, ditmaal met andere partners, wat soms aanleiding kan geven tot gecompliceerde relaties. Het is mogelijk dat één van beide partners sterft voor of na de voortplanting. Als de partner erna sterft, kan de overlevende Elf opnieuw Erkennen, en er zullen weinig of geen negatieve effecten zijn door het verlies van de partner -tenminste, vanuit het standpunt van Erkenning. Als één van de Elfen sterft voordat aan de eisen van Erkenning is voldaan, zal de overlevende niet sterven, maar wel het ziektegevoel ervaren dat het gevolg is van de onvervulde drang. Toch zal hij of zij het te boven komen, aangezien het niet de functie van Erkenning is om Elfen te doden. Ten slotte is het theoretisch ook mogelijk dat een Elf zijn of haar eigen dochter of zoon Erkent, dit vele jaren na de geboorte van het kind, aangezien na lange tijd het relatieve leeftijdsverschil tussen ouder en kind steeds kleiner worden en familiebanden vergeten worden. Deze situatie zal zich echter alleen voordoen als er echt geen andere potentiële partners voor Erkenning aanwezig zijn.
"Liefdesgezellen verbinden zich voor plezier en levensgezellen voor het leven, maar Erkenning...ahh ! Erkenning heeft zo zijn eigen voordelen, en die zijn niet enkel genetisch. Door de intense spirituele en ook fysische communicatie, is de graad van genot in de seksuele relaties van Erkende koppels veel hoger dan in die van liefdesgezellen (wat, door zenden, al hoger is dan wij arme mensen ooit kunnen ervaren -though break!). De term 'levensgezel' duidt aan dat de liefdesgezellen zich tot een vast paar verbonden hebben. Erkenning is niet noodzakelijk om levensgezellen te worden. Het paar kan wel of niet voor monogamie kiezen, maar het is geen bewuste keuze gebaseerd op bezitterigheid of jaloezie. Levensgezellen worden is als een huwelijk zonder ceremonie of de nood tot sanctie. Het kan om het even wanneer gebeuren, zelfs (maar zeer zelden) tussen de kinderen voordat seksuele activiteit begint. Als één van de levensgezellen een derde Elf Erkent, dan kan die Elf opgenomen worden in de band zodat een driehoeksrelatie ontstaat, maar levensgezellen zijn verbonden voor het leven en gaan niet uit elkaar, tenzij onder buitengewone omstandigheden.

Elfquest recognition

Als we de symptomen gezamenlijk overschouwen kunnen we stellen dat Erkenning in feite een genetisch proces is om Elfekinderen van een hoge kwaliteit voort te brengen. Het is selectief en onweerstaanbaar. Het werkt altijd. Maar waarom? Om hierop te antwoorden moeten we terugkeren naar de oorspronkelijke Allerhoogsten (die, om verwarring met de Elf-achtige Allerhoogsten die uit het paleis kwamen in EQ #1, te vermijden, vanwege hun uiterlijk ook wel "Kegelhoofden" genoemd worden). Deze Kegelhoofden bezaten al voor ze hun thuiswereld verlieten om het heelal te verkennen, twee bijzondere kwaliteiten. Deze wezens waren zowel onsterfelijk (in de betekenis dat ze ten minste zeer lange tijd bleven leven; kort gezegd: een levensduur boven de 10000 jaar kunnen we beschouwen als onsterfelijkheid), als telepathisch. Door die onsterfelijkheid werd de drang, zowel lichamelijk als sociaal, om kinderen te krijgen sterk verminderd. (Waarmee niet gezegd is dat dit volk ascetisch was; ze hadden de gelegenheid om hun lichamelijke vorm voorgoed af te leggen en toch kozen ze ervoor om "gekleed" te blijven in materie, gewoon omdat het goed voelde. Ze genoten nog steeds van sensaties maar seks zelf schijnt in onbruik geraakt te zijn). Door telepathie kon men de geest van iemand anders zo goed kennen als de zender en ontvanger maar wilden. De Kegelhoofden waren ook vormveranderaars wat betekent dat na een lange periode van evolutie hun psychokinetische krachten om materie te manipuleren zo verfijnd werden dat ze de stof waaruit zij zelf bestonden konden vervormen. Deze kracht werkte zelfs door tot op het genetisch niveau; als een Kegelhoofd zich in een pad veranderd had kon hij of zij paren met padden en nageslacht produceren (de partner zou wel een vrij grote pad moeten zijn aangezien de massa van de vormveranderaar bewaard blijft). De geest van de veranderaar zal zijn Kegelhoofdgeheugen bewaren hoewel na verloop van tijd de herinneringen en gedachten van de denker steeds vager zullen worden. Na enige tijd zal de Kegelhoofd-pad denken en reageren op stimuli zoals een echte pad en zal waarschijnlijk vergeten hoe terug te keren naar zijn of haar oorspronkelijke gedaante (De ernst van dit probleem hangt samen met het psychologisch verschil tussen het Kegelhoofd en het nagebootste wezen; b.v.: het is gevaarlijker voor een blond Kegelhoofd om in een mug te veranderen dan in een brunette).

De Kegelhoofden verlieten hun wereld om het eindeloze aantal werelden te verkennen die men kon vinden in het heelal. Een groep kwam op de Wereld der Twee Manen terecht tijdens diens middeleeuwen toen de Elfenmythologie bloeide. De Kegelhoofden die meer wilden leren over de menselijke cultuur die ze voor zich zagen, veranderden in een Elfe-gedaante, om zo beter de bijgelovige inboorlingen te kunnen observeren. Op dat moment werden ze echte Elfen, aangezien hun "magie" hun genetisch materiaal Elf-achtig maakte. Toen kwamen de Trollen in opstand, het Paleis-schip (dat de Kegelhoofden ook hadden vervormd om te lijken op de bouwwerken die ze op deze wereld zagen) stortte neer, en de nu tot Allerhoogsten getransformeerde wezens ontdekten dat ze niet meer de kracht hadden om terug te veranderen (het bleek trouwens dat ze nog meer krachten verloren waren -zie EQ#1 en #20). De Allerhoogsten zaten vast. En de nood aan iets dat Erkenning zou worden, dook voor het eerst op.
Een theorie over de menselijke hersenen zegt dat ze uit drie lagen bestaan, zoals de rokken van een ui. Hoe dieper men in het menselijke brein kijkt, hoe ouder en primitiever de gevoelens en functies zijn die men vindt in dat gedeelte van het weefsel. De centrale laag van het brein is het zogenaamde "reptiel"-gedeelte, verantwoordelijk voor de basische territoriale en reproductieve drang; de middellag is het "zoogdier"-brein, wat de drang om de jongen te verzorgen voortbrengt, en de buitenste, meest recente laag is het "menselijk"-brein of de cortex, waarin de hogere hersenfuncties zich afspelen.

Men neemt aan dat, hoewel de homo sapiens op aarde het hoogtepunt van cognitieve evolutie vertegenwoordigt, hij grotendeels nog steeds functioneert naar de eisen van de oudere hersenlagen. In het bijzonder, overdekt met moederschap en bewustzijn, leeft in de diepte van de hersenen nog steeds een kwijlend reptiel, dat enkel seks wil. Dit lijkt misschien simplistisch, maar het is de sleutel om het mysterie van Erkenning te ontraadselen.

Elfquest recognition

Hoewel de Kegelhoofden veel verder geëvolueerd waren dan wij, is hun oorsprong dezelfde als de onze: de oersoep, het moeras, de jungle bevolkt door reptielen.
Hoezeer de impulsen van de oudere hersenlagen ook onderdrukt mogen zijn door meer recente, hoger ontwikkelde lagen, ze bestonden nog steeds. Hoewel de primitieve schreeuw "Wil seks! Wil voortplanten!" niet veel meer dan wat gefluister kan geweest zijn, ondergeschikt aan het enorme bewustzijn van de rest van het brein, het was nog niet het zwijgen opgelegd. Het sprak nog steeds, hoewel op een onderbewust niveau.
En de Kegelhoofden waren telepathish. Toen het paleis neerstortte op de Wereld der Twee Manen, werden de Kegelhoofden in feite gevangen gezet in de Elfenvorm die ze aangenomen hadden voor het ongeluk. Ze waren nu de Allerhoogsten uit de Wolfrijderslegenden. Ze werden voortgedreven naar de vier windstreken door de primitieve mensen die hen aanvielen (EQ #1) en zagen zich verplicht om te proberen te overleven in een vijandige omgeving. Hoewel ze in theorie nog steeds onsterfelijk waren (hun vervormingen konden daar niets aan veranderen), ontdekten ze al gauw dat er vele manieren waren waarop deze wereld hen kon doden. En diep in de onderkant van hun geest herinnerden de reptielen zich wat de hogere geesten zelf vergeten waren: dat de enige verzekering tegen de dood nageslacht is. Dus begonnen de reptielen te roepen, zo luid als ze maar konden: "Hey daarboven! Ofwel schiet je hier in actie ofwel gaan we allemaal dood! Begrepen?" Nu, als de Allerhoogsten niet telepathisch waren geweest, dan zou er niets gebeurd zijn en er zou ook geen Elfquest zijn, want alle Allerhoogsten zouden gestorven zijn, nog duizenden jaren voor Snijers geboorte. Maar, zoals beschreven wordt in de EQ-roman "Journey to Sorrow's End", de Allerhoogsten leerden, door dieren en mensen te bekijken, hoe seks precies in elkaar zat. Ze begonnen te experimenteren, aangespoord door de reptielenhersenen binnenin hen. "Yeah !Het voelt lekker, nietwaar? Je kunt het -je wilt het! Je weet dat je het wilt!" En omdat de Allerhoogsten telepathisch waren, en omdat de reptielen een stukje van die communicatie tussen individuen voor zichzelf konden gebruiken, werd het experimenteren versneld: Reptiel John : "Hey! Iemand in de buurt? Ik ben zo geil als boter en die sukkel hierboven weet niet eens wat dat woord betekent." Reptiel Sue: "Hallo? Ik dacht dat ik daarnet iets...lekkers hoorde." Reptiel John: "Wil je zeggen dat ik niet alleen ben? Kom bij pappie! Ik zorg er wel voor dat die lange slungel meewerkt, al is het het laatste wat ik doe! -Hey daarboven! Je hebt de onderdelen -gebruik ze dan ook!" En twee Allerhoogsten, die waarschijnlijk in ontelbare eeuwen niet meer aan seks gedacht hadden, herontdekten het plezier verbonden aan het maken van kleine Allerhoogsten.
Natuurlijke selectie speelt ook een rol in de ontwikkeling van Erkenning. Men kan zich gemakkelijk voorstellen dat sommige Allerhoogsten luidere "reptielen-stemmen" hadden dan anderen, of meer stemmen konden laten horen op de telepathische "draaggolf" van het onderbewustzijn van de Allerhoogsten. Wat de methode ook moge geweest zijn, de sterkere reptielen konden hun gastlichamen vaker doen deelnemen in het voortbrengen van nageslacht, waardoor het vermogen van de reptielen om "Ik wil seks!" te schreeuwen en gehoord te worden door een receptieve geest (en waar de geest gaat, daar volgt het lichaam), geconcentreerd werd, zodat het geschreeuw luider werd en het ontvangen gemakkelijker, enzovoorts. Uiteindelijk kwam het zover dat, terwijl ze nog steeds werkten op onderbewust niveau (hoewel luid genoeg om elkaar te horen), de reptielen meer aan elkaar konden meedelen dan enkel hun verlangen naar seks. Ze hadden een zekere kennis van het genetisch materiaal van hun gastheren (denk er aan: de bewuste geesten van de Kegelhoofden konden de materie van hun lichamen manipuleren tot op het genetisch niveau, dus het vermogen om dit materiaal te kennen moet die geesten doortrokken hebben). Op een bepaald moment zou een individueel reptiel schreeuwen: "Hey daarbuiten! Ik ben geil! Dat niet alleen, want ik zie er nog goed uit ook, met fantastische ogen. Een klein probleempje: mijn gehoor is wat minder. Zijn er partners met een scherp gehoor in voorraad? We zouden een geweldige kleine kunnen maken, met goede ogen en oren. Wat denk je?" En als er een receptief reptiel in de buurt was wiens eigenaar aan de eisen voldeed, dan zouden de twee gaan praten en al gauw: bingo! Net als een contactrubriek in de lokale krant. En het begon Elfen met een verbeterd genetisch potentieel te produceren. Van hieraf aan is het maar een kleine stap naar Erkenning zoals we die kennen uit de Elfquest-saga.
Toen de reptielenhersenen steeds spraakzamer werden en constant hun genetische aanvragen aan de anderen doorgaven, begon competitie en natuurlijke selectie hen die het snelst de beste connecties konden maken, te bevoordelen. Uiteindelijk zouden de reptielen hun eigenaars niet meer vragen om mee te werken, maar hen dwingen. (Misschien antropomorfiseren we hier te veel, maar het werkt). Reptiel John XXIII zou in Reptiel Sue XVIII een aantrekkelijk genetisch potentieel kunnen zien en tot eigenaar schreeuwen: "pak haar of ik maak je ziek, dat zweer ik!" Het reptiel van het Elfenmeisje maakt dezelfde, weinig subtiele dreigementen aan het adres van haar eigenares. En zo komt het tot Erkenning. Vanuit een bepaald standpunt bekeken kan men zeggen dat het het natuurlijk resultaat is van een steeds meer succesvolle seksuele chantage van de reptielenhersenen tegenover hun eigenaars. Maar het uiteindelijke resultaat is dat het Elfenras op de Wereld der Twee Manen zodanig versterkt werd, dat het nu definitief buiten gevaar van uitsterven is. En in sommige gevallen hebben ze er toch veel plezier aan gehad. Vraag het maar aan Hemelwijs.

 

www.elfquest.be

all Elfquest characters, stories, logos, situations and their distinctive likenesses are copyright and trademark by WaRP Graphics - Worldwide